Veel reacties op het Schoter
Vorige week dinsdag was de presentatie van het bèta-project “Geen Domino” bij ons in de aula. Leerlingen uit klas 6 vwo lieten een kettingreactie zien met bewegingen die door middel van natuurkundige en scheikundige reacties aan elkaar doorgegeven werden. Zo werd bijvoorbeeld door gasdruk een wipje met waxinelichtjes bewogen, waardoor een draad doorbrandde. Hierdoor kwam iets anders los en gaf in zijn beweging weer een zetje aan een schakelaar. Twee potloden kwamen hierdoor onder stroom te staan, waar veel rook en warmte vrijkwam. Een vuurpijl zou hierdoor aangestoken worden om een papieren autootje te laten rijden. Een eindje verderop stond een bekerglas met een vloeistof tussen een lamp en een lichtsensor. Door de beweging van een andere opstelling kwam een tweede vloeistof in het bekerglas, wat een donkere verkleuring teweeg bracht. Hierdoor kwam geen licht meer op de sensor, waardoor een volgende actie werd gestart. Er waren nog veel meer creatieve vondsten, zoals een schelp aan een heliumballon. Door deze schelp in zoutzuur te laten vallen zou de kalk oplossen waardoor de ballon lichter zou worden. De opstijgende ballon duwde een tuimelaar om met een knikker. Uiteindelijk, aan het einde van de ketting, werd een schakelaar aangezet waardoor de bevrijdende klassieke dreunen van de Carmina Burana door de aula in ons hoofdgebouw klonken.
Ouders en belangstellenden konden deze presentatie volgen, zij het op afstand. Om het toch goed te kunnen zien, werd van dichtbij gefilmd en direct geprojecteerd op een scherm.
“Geen Domino” is een aparte naam. ‘Ja, die is ontstaan uit de instructie van het project, toen we het zo’n zes jaar geleden voor het eerst organiseerden. Iedere groep leerlingen moet bewegingen doorgeven aan een andere groep. Je mag alles gebruiken wat je in de lessen hebt geleerd. Ik wil alleen geen dominosteentjes zien,’ zegt Ed de Boer, docent wiskunde.
‘Ik zie alleen natuurkunde en scheikunde in deze presentatie. Wat is het wiskunde-onderdeel?’ De Boer: ‘De berekeningen vooraf en achteraf aan de hand van meetrapporten in een wiskundig verslag. Leerlingen op deze leeftijd kunnen allemaal goed proeven uitvoeren, maar wanneer zij dit met wiskunde kunnen onderbouwen, is het een project op niveau.’
Vlak voor de presentatie staat leerling, Leon Martens snoepjes te perforeren, om ze boven een fles cola te hangen. Suiker in cola geeft een hevig bruisend effect. Hij vond het erg leuk om hier mee bezig te zijn en hij had van tevoren niet gedacht dat het zo veel werk zou zijn. Wat hij ook bijzonder aan deze opdracht vond, was de groepsvorming. ‘Wij moesten opschrijven wat onze sterke punten waren in de samenwerking. De één is creatief, een ander technisch en een derde kan goed presenteren. Zo werden de kwaliteiten samengevoegd, zonder dat je wist wie welke kwaliteit had opgeschreven. Hierdoor heb ik samengewerkt met klasgenoten die ik anders niet als eerste gekozen zou hebben.’
Jan van Leeuwe, docent natuurkunde, vertelt enthousiast dat hij ieder jaar weer staat te kijken wat er uit de verschillende schuurtjes, bij de leerlingen, in elkaar geknutseld is. ‘Natuurlijk weet ik welke proefjes gebruikt worden, daar hebben we veel overleg over gehad, maar het in elkaar knutselen van de bouwwerken gebeurt buiten school en dat kregen we voor een groot deel pas nu te zien. Wij sturen alleen de grote lijn en geven de leerlingen veel vrijheid binnen enkele kaders. De samenwerking wordt met dit project ook goed bevorderd, waardoor leerlingen, volgens mij, heel veel leren. Plannen, overleggen, beredeneren, berekenen, toegeven, en presenteren, zijn zo een paar punten die bij dit project komen kijken.’
Oud-docent scheikunde, Wim Steevels, kwam ook kijken. ‘Het is altijd leuk om te zien dat er weer heel andere oplossingen mogelijk zijn. Op zich zijn de proeven niet zo nieuw voor ze, maar in dit project krijgt de natuurkundige of scheikundige reactie een functie en moeten ze zelf alle benodigdheden in de juiste hoeveelheden bij elkaar brengen. Ik ga dit jaar lekker kijken.’
Uiteindelijk bleef de ketting hier en daar steken. Een vuurpijl moest aangestoken worden, een knikker kreeg een extra zetje, maar dat was allemaal niet erg. Het ging om het proces en de humor die er bij wetenschap gemakkelijk bijkomt. Wanneer een knikker, na lange tijd stoomontwikkeling, toch ineens uit een ontdooiend blok ijs rolde en een volgende opstelling in gang zette, slaakte iedereen een zucht van verlichting. Het project “Geen Domino” veroorzaakte, ook dit jaar, weer veel reacties in de opstellingen en bij het publiek.
Bas Koster
.jpg)
.jpg)